Nederlandse Ambassade in Kopenhagen, Denemarken

Wat is de Europese Unie?

Hieronder treft u basisinformatie aan over de Europese Unie (EU). Wilt u meer over de EU weten, bekijk dan de websites rechts op deze pagina. Op deze websites treft u uitgebreide informatie aan over het Deense EU voorzitterschap, Nederland en de EU en de EU in het algemeen.

Het Deense Voorzitterschap van de Europese Unie

Zowel Nederland als Denemarken zijn lid van de Europese Unie; Nederland sinds 1952 en Denemarken sinds 1973. Het voorzitterschap van de EU rouleert. Iedere zes maanden is een andere lidstaat voorzitter. Denemarken is sinds 1 januari 2012 voorzitter. Op 1 juli 2012 neemt Cyprus de voorzitterschapshamer van Denemarken over. Zowel Denemarken als Nederland kennen een minister voor Europese Zaken. In Denemarken is dat Nicolaj Wamme van de sociaaldemocraten. In Nederland bekleedt de christendemocraat Ben Knapen van het CDA deze positie. Zowel Denemarken als Nederland maken (naast dat zij lid van de EU zijn) deel uit van het Schengengebied. Denemarken behoort niet tot de eurozone, Nederland wel. De Deense Kroon is wel gekoppeld aan de euro.

Het motto van het Deense voorzitterschap van de EU is groen en groei. Denemarken heeft vier prioriteiten geïdentificeerd:

  1. Een Europa met een verantwoordelijk economisch beleid en beleid op het gebied van werkgelegenheid;
  2. Europese groei gebaseerd op duurzaamheid en verantwoord omgaan met de natuurlijke hulpbronnen;
  3. Een dynamisch Europa met een goed functionerende interne markt;
  4. Een veilig Europa: tegengaan van terrorisme en internationale misdaad, een goed functionerend EU-asielbeleid en een goed functionerend Schengenbeleid voor grensbewaking.

Wat is de Europese Unie

De EU is een samenwerkingsverband op verschillende terreinen van 27 Europese lidstaten. De EU voert een gemeenschappelijk beleid op het gebied van onder andere landbouw, visserij, kolenproductie en staalproductie en kent een gedeelde vrije binnenmarkt, handelspolitiek, ontwikkelingsbeleid, milieubeleid en hulpverlening bij natuurrampen.

De EU is in 1952 van start gegaan als EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) met zes landen, waaronder Nederland. Vervolgens is in 1973 o.a. Denemarken toegetreden en de EGKS via de EEG (Europese Economische Gemeenschap) uitgegroeid tot de EU van vandaag de dag. Er is een aantal landen in Europa dat graag lid wil worden van de EU. Landen kunnen de status van kandidaat lidstaat krijgen. Een kandidaat lidstaat zit feitelijk in de wachtkamer om lidstaat te worden. Ook is er een aantal landen die lid willen worden waar de EU mee in gesprek gaat. Als deze ‘gesprekken’ goed verlopen, kan een dergelijk land de status van kandidaat lidstaat krijgen en uiteindelijk lidstaat worden.

De EU is verder de verzamelnaam voor drie pijlers van integratie:

  1. Europese Gemeenschappen (EGKS, EG en EGA) en nieuwe regelingen (o.a. op het gebied van burgerschap, gezondheidszorg, sociaal beleid, milieu);
  2. Buitenlands beleid en veiligheid;
  3. Justitie en binnenlandse zaken.

* Kroatië: Kroatië en de EU hebben op 9 december 2011 het toetredingsverdrag getekend. Alle huidige 27 lidstaten moeten het verdrag nog officieel ratificeren. Toetreding wordt in 2013 na volledige ratificatie verwacht.

Instellingen EU

De EU bestaat uit de volgende instellingen:

  1. De Europese Commissie;
  2. De Raad van de EU;
  3. Het Europees Parlement;
  4. Het Europese Hof van Justitie;
  5. De Europese Rekenkamer.

Naast de Europese instellingen kent de EU nog een hele reeks aan gespecialiseerde comités en organen. Een voorbeeld van een gespecialiseerd comité is het comité van de regio’s. Voordat de instellingen van de EU een beslissing nemen op het gebied van bijvoorbeeld regionaal vervoer of onderwijs, raadplegen zij eerst het comité van de regio’s.

Lidstaten van de EU

De lidstaten van de EU zijn:

  • 1952: België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Nederland;
  • 1973: Denemarken, Groot-Brittannië, Ierland;
  • 1981: Griekenland;
  • 1986: Portugal, Spanje;
  • 1995: Finland, Oostenrijk, Zweden;
  • 2004: Cyprus (Grieks deel), Estland, Hongarije,
  • Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije, Tsjechië;
  • 2007: Bulgarije en Roemenië
  • 2011: Kroatië  en de EU hebben op 9 december het toetredingsverdrag getekend. Alle huidige 27 lidstaten moeten het verdrag nog officieel ratificeren. Toetreding in 2013 na volledige ratificatie verwacht.

Kandidaat lidstaten

De volgende landen hebben de status van kandidaat lidstaat van de EU:

  • IJsland;
  • Macedonië;
  • Montenegro;
  • Turkije.

In juni 2011 zijn de toetredingsonderhandelingen met Kroatië afgerond. IJsland, Turkije, Montenegro en Macedonië hebben de status van kandidaat lidstaat verkregen. Andere (potentieel) kandidaat lidstaten zijn: Servië, Albanië, Bosnië-Herzegovina en Kosovo.

Criteria EU-lidstaten

Lidstaten van de EU moeten aan strikte criteria voldoen. Belangrijk hierbij zijn de criteria van Kopenhagen. Volgens de criteria van Kopenhagen moet een toekomstig lid:

  1. Een stabiele democratie hebben die de rechtstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van minderheden waarborgt;
  2. Over een functionerende markteconomie beschikken en opgewassen zijn tegen de concurrentie uit de EU;
  3. De gemeenschappelijke wetten en regels van de EU overnemen en invoeren.

Wat houdt Schengen in?

Schengenlanden zijn landen waartussen geen grenscontrole voor personen plaatsvindt. Binnen het Schengengebied wordt men niet gecontroleerd aan de grens. Dit is vastgelegd in de Schengen-grenscode en de Schengen Uitvoeringsovereenkomst, die voortvloeien uit het Akkoord van Schengen, ook wel het Schengenverdrag genoemd. De Schengenlanden hebben gezamenlijke afspraken gemaakt over het visumbeleid, het asielbeleid en de samenwerking tussen politie en justitie. Het Schengenverdrag is onderdeel van regelgeving van de Europese Unie, maar ook niet-EU-lidstaten kunnen zich aansluiten bij het verdrag.

Huidige Schengen-landen

De volgende landen vallen onder het Schengenverdrag en maken deel van het Schengengrondgebied:

België

Denemarken Duitsland Estland
Finland Frankrijk Griekenland Hongarije

Italië

Letland

Litouwen

Luxemburg

Malta

Nederland

Noorwegen (niet EU)

Oostenrijk

Polen

Portugal

Slovenië

Slowakije

Spanje

Tsjechië

IJsland (niet EU)

Zweden

Zwitserland (niet EU)

Groot-Brittannië en Ierland behoren niet tot het Schengengebied, omdat zij hun eigen grenscontroles willen handhaven. Cyprus en Liechtenstein zullen op een later tijdstip het Akkoord van Schengen ondertekenen.

De Europese munteenheid: de euro

In de volgende 17 EU lidstaten maken deel uit van de eurozone.

 België  Cyprus  Duitsland

 Estland (sinds jan 2011)

 Finland  Frankrijk

Griekenland

 Ierland
 Italië  Luxemburg Malta

Nederland

Oostenrijk

Portugal

Slovenië

Slowakije

Spanje